చిప్స్ సంచీలు మరియు పర్యావరణం పై వాటి ప్రభావం

ఉపోద్గాతము:

మా అమ్మాయి ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవ  సందర్భం గా ఒక వ్యాస పోటి రచనలకి ఆంగ్లము లో వ్యాసము వ్రాసింది. ఆ  వ్యాసానికి తనకి  ప్రథమ బహుమతి వచ్చింది.  నా బ్లాగు లో  వ్రాయాలని – సిలికానాంధ్ర మనబడి లో నేర్చుకున్నతెలుగు  భాషా  పరిజ్ఞానం తో, google translate సహాయం తో, ఆ ఆంగ్ల వ్యాసాన్ని  తనే  స్వయం గా తెలుగు లో అనువదించింది.  తన  ఈ చిన్నిప్రయత్నాన్ని ఒక టపా గా  పోస్టు  చేస్తున్నాను.  మా అమ్మాయి అమెరికాలో  పుట్టి పెరిగినా తెలుగు అనర్గళం గా మాట్లాడగలదు, వ్రాయగలదు కూడా.  అందుకే  తనని ప్రోత్సహించాలని ఈ వ్యాసం లో కొన్ని తప్పులు  కనిపించినా, ఆంగ్ల పదాలు వాడినా – నేను దిద్దలేదు, మార్చలేదు. ఈ వ్యాసం  ముఖ్య ఉద్దేశ్యం  ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవ  సందర్భం గా చిప్స్ సంచీల గురించి అవగాహన కల్పించటం.

వ్యాసము

మనం రోజు తినే పదార్థాలలో చిప్స్ అనేవి ఎంతో ప్రాముఖ్యత కలిగినవి. పార్టీలైనా, స్నాక్స్ ఐనా, ప్రతీ అమెరికన్ ఇంట్లో చిప్స్ ఖచ్చితంగా కనిపిస్తాయి. కాని, ఆ చిప్స్ ప్యాకెట్లు తిన్న తరువాత వాటిని రీసైకిల్ చెయ్యకుండా పారవేసేస్తున్నారు – ఈ సమస్య పర్యావరణానికి రోజు రోజుకి పెద్ద అపాయం అవుతోంది. పార్టీలకు వెళ్ళినప్పుడల్లా నేను గమనించినది ఏమిటంటే ఒక చిప్స్ ప్యాకెట్ మొత్తం తినేసి మళ్ళీ ఇంకో ప్యాకెట్ తీస్కోవడానికి వెళ్తాము. నేను చిప్స్ పాకెట్స్ ని పడేయటానికి వెళ్ళి చెత్త బుట్టలోకి చూస్తే “ఈ రెండు గంటల సమయంలో ఇన్ని చిప్స్ పాకెట్లా! అమ్మో!” అని ఆశ్చర్యంతో ప్రతీ సారి అనుకుంటాను. అప్పుడు నేను అనుకుంటూ ఉంటాను – ఈ పాకెట్లన్ని Chesapeake Bay లోకి వెళ్ళిపోతే, దాంట్లో ఉన్న ప్రాణులకు ఏమవుతుంది పాపం? ప్రతి సారి తలచుకున్నప్పుడు జాలి వేస్తుంది. ఇంత పెద్ద సంఖ్యలో ఈ పాకెట్లను పడేయటం వల్ల చాలా పెద్ద ప్రమాదం అవుతోంది.

చిప్స్ కొనుక్కునే వాళ్ళకి తెలియని విషయం ఏమిటంటే, చిప్స్  పౌచెస్ ని 100% తగరంతో తయారుచేయ్యరు – నిజానికి, ఒక మామూలు చిప్స్ ప్యాకెట్ ని ఏడు పొరల ప్లాస్టిక్ తో తయారు చేసి, దానిని తగరంతో పూత వేస్తారు. ఫ్రీటో లే, పెప్సికో లాంటి కంపెనీలకు ఇలాంటి పాకెట్లు వాడుకోవడం వలన చాలా ఉపయోగం, ఎందుకంటే ఈ పౌచెస్ చాలా తక్కువ బరువు ఉంటాయి – దానితో పాటు అవి షిప్పింగ్ వాల్యూమ్ ని కూడా తగ్గించడం వలన, దుకాణాల్లో అల్మారలలో తక్కువ స్థలం తీసుకుంటాయి. కానీ ఈ మల్టీ లేయర్డ్ పౌచెస్ తో సమస్య ఏంటంటే వీటిని పారువేసిన తరువాత ఆ ఎక్కువ ప్లాస్టిక్ వలన  పర్యావరణానికి ప్రమాదం కలుగుతోంది. ఈ పౌచెస్ ని రిసైకిల్ చెయ్యాలన్నా కూడా పరిస్థితి అధ్వాన్నంగా ఉంది. వేస్ట్ మానేజ్మెంట్ మల్టీ ప్యాకేజింగ్ కంపనీలో ఉన్న సస్టైనబిలిటి నిపుణులు చెప్పేదాని ప్రకారం, మల్టీ లేయర్డ్ ప్రొడక్ట్స్ ని రిసైకిల్ చెయ్యడానికి చాలా ఖర్చవుతుంది. అదే కాక, ఇంత ప్లాస్టిక్ ఉన్నప్పుడు చాలా పర్యావరణ హాని అని కూడా చెబుతున్నారు. కాని ఒక మంచి విషయం ఏమిటంటే, ఈ పర్యావరణ కాలుష్యాన్ని ప్రజల అవగాహనతో అడ్డుకోవచ్చు.

ఈ సమస్య మొదలవుతున్నది ప్రజలు కొనుక్కునే చిప్స్ సంఖ్యతో , వాటిని తిన్నతరువాత  ఆ  పౌచెస్ ని ఏ విధంగా పారవేస్తున్నారో. నా స్థానిక కాస్ట్కో దుకాణంలో, నేను పదిహేను నిమిషాల సేపు చిప్స్ సెక్షన్ ని గమనించాను. మొత్తం మీద, ఆ పదిహేను నిమిషాలలో, వచ్చిన మనుషులు 21 పెద్ద బ్యాగులు, 5 ఇండివిడ్యువల్-పౌచ్ ప్యాక్స్ కొన్నారు – 21 పెద్ద బ్యాగులంటే పర్యావరణానికి చాలా ఎక్కువ ప్లాస్టిక్ కదా! నా ఇరుగు పొరుగు దగ్గర నేను సర్వే నిర్వహించి, చిప్స్ తిన్న తరువాత వాటి పౌచెస్ తో ఏం చేస్తారని అడిగాను. సర్వేలో పాల్గొన్నవారిలో 86.4% మంది ఆ చిప్స్ పౌచెస్ ని చెత్తలో పడేస్తారని చెప్పారు. ట్రాష్ డంప్స్ లో ఇంత ప్లాస్టిక్ పెరుకుపోతూంటే -అది వెళ్ళే జలమార్గాలు, మరియు వాటిలో నివసించే ప్రాణులకి పెద్ద ప్రమాదమే. మరి ఈ సమస్యని  ఆపడానికి ఏ ఉపాయాలున్నాయి?

చిప్స్ కంపెనీ ఫ్రీటొ లే ఒక ఉపాయం తయారు చేసారు – బయోడిగ్రెడబిల్ మెటీరియల్స్ తో తయారయిన చిప్స్ పౌచ్. మామూలు చిప్స్ ప్యాకెట్ లాగా తక్కువ బరువు ఉండకపోవచ్చు – కానీ పర్యావరణ హానులను అడ్డుకునే శక్తి ఉంది, ఎందుకంటే బయోడిగ్రెడబిల్ పౌచెస్ ని తేలికగా భూమిలోకి కలిసిపొతాయి. నేను సూచించే ఈ ఇంకో విధానాన్ని కూడా ఉపయోగిస్తే ఎక్కువ ప్రయోజనం ఉంటుందని నా అభిప్రాయం – ఆ విధానానికి పేరు upcycling. Upcycling అంటే రీసైక్లింగ్, రీయుసింగ్ ని కలపడం – దీనికి అర్థం ఏంటంటే ఒక వస్తువు యొక్క రూపాన్ని, ఉపయోగాన్ని మార్చడం. ఉదాహరణకి, ఒక చిప్స్ ప్యాకెట్ ని చెత్తలో పడేయటం కాకుండా, దానిని ఒక వాల్లెట్ లోకి మార్చడాన్ని upcycling అంటారు. దానితో డబ్బులు ఆదా అయ్యి, పర్యావరణానికి కూడా మంచే అవుతుంది. చిప్స్ పౌచెస్ కోసం ప్రత్యేక డిస్పోసల్ సెంటర్స్ కూడా పెడితే ప్రజలకు అవగాహన కలుగుతుంది. ఈ సమస్య మీద ప్రజలకు ఇంకా ఎక్కువ అవగాహన  కలిగితే, ఒక్క నా రాష్ట్రానికే కాదు – అమెరికా మొత్తానికి భవిష్యత్తు వెలిగిపోతుంది.

 

 

ప్రకటనలు

పెర్ల్ హార్బర్ పర్యటన

“టోర్నమెంట్ పెర్ల్ హార్బర్ రోజు కాదు ఎనిమిదో తారీఖున” అన్నాడు లారెన్స్, మా అమ్మాయి లెగో లీగ్ కి కోచ్. డిసెంబర్ ఏడో  తారీఖు అనటానికి బదులు పెర్ల్ హార్బర్ రోజు అని చెప్పడం విని చాలా ఆశ్చర్యపోయాను అతను చెప్పిన విధానానికి. ‘ఆ రోజు  ఎంత బాగా గుర్తుంది ఇతనికి’ అని మనసులో అనుకున్నాను.  పెర్ల్ హార్బర్ రోజు – లారెన్స్ లాగా చాలా మంది అమెరికన్ల కి మర్చిపోలేని రోజు.  రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం లో జపాన్  అమెరికా హవాయిరాష్ట్రం  లోని పెర్ల్ హార్బర్ మీద  దాడి జరిపి భీభత్సం సృష్టించిన  రోజు.

IMG_0723

అమెరికా వారి Naval  station అయిన పెర్ల్ హార్బర్ –  హోనులులు  నగర సమీపం లోనే ఉన్నది.  మేము  ఈ పెర్ల్ హార్బర్  లో  దాదాపు నాలుగు  గంటలు గడిపాము. ఈ  ప్రదేశం లో USS Arizona స్మారకము,  Mighty Mo/USS Missouri  అనబడే  యుద్ధ నౌక స్మారకము, USS Oklahoma  స్మారకము,  USS Bowfin Submarine అనే  మ్యూజియం మొదలైనవి చూసాము.

USS Arizona అంటే –  డిసెంబర్ 7 ,1941 రోజున  జపాన్ వారు జరిపిన దాడి లో చిన్నాభిన్నమైన  ఒక యుద్ధ నౌక.  USS Arizona స్మారకము అంటే – ఆ దాడి  లో ఆ నౌక లో మరణించిన దాదాపు 1200 యుద్ధ వీరుల కోసం నీటి లో కట్టిన ఒక స్మారకము.   ఈ USS Arizona స్మారకమును చూడడానికి  యాత్రికులను  ఒక పడవ లో తీసుకువెళ్తారు. యాత్రికులు పడవ ఎక్కవలసిన నిర్దిష్ట సమయం వారికి  ఇచ్చిన టికెట్టు మీద ఉంటుంది. ఈ పడవ  ఎక్కేముందు మనకి ఒక 23 నిమిషాల చిన్న డాక్యుమెంటరీ చూపిస్తారు. ఆ చిత్రం లో  జపాన్ వారు ఎందుకు దాడి  చేసారు, ఏ  విధం గా  యుద్ధ నౌకలను మట్టు పెట్టారు, సాక్షుల కథనాలు  చూపిస్తారు. ఆ చలనచిత్రం చూసిన తరువాత గుండె బాధ తో బరువెక్కి పోయింది. నీటి లో తేలియాడుతూ , 75 ఏళ్ల  తరువాత  కూడా కూలిన ఓడ నుంచి  చమురు ఓడుతూ ఆ స్మారకం చుట్టూ  ఉన్న ఆ యుద్ధ నౌక శకలాలని చూసాక మరీను!!

Mighty Mo/USS Missouri  ఒక యుద్ధ నౌక/మ్యూజియం.  జపాన్ వారు లొంగి పోయినప్పుడు ఈ నౌక లోనే వ్రాత పూర్వకం గా ఒప్పందం జరిగింది.  ఒక విధం గా రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం అధికారం గా  ముగిసిన స్థలం అని చెప్పవచ్చు. ఆ రోజున వాడిన కలములు (Pens) కూడా ప్రదర్శన గా ఉంచారు.  నౌక అంతా తిరిగి  చూసాక ఆ రోజుల్లోనే  అమెరికా వారు ఎంత  సాంకేతిక పరిజ్ఞానం వాడారా  అన్పించింది. ఈ  యుద్ధ నౌక ని కొరియా, గల్ఫ్ యుద్ధాలలో కూడా ఉపయోగించారుట.  

ఇవి చూడటం అన్నీ ఒక ఎత్తయితే, ఆ  రోజు పొద్దున్నే యుద్ధం చూసిన  ఒక సాక్షి ప్రత్యక్షం గా మనతో మాట్లాడటం ఒక ఎత్తు.. ఒక  93 ఏళ్ళ  Veteran ఒకరు చక్రాల బండి లో, అంత మండుటెండ లో తను ఆనాడు చూసింది చెప్పారు. ఆయన  మా పిల్లలు వేసిన  ప్రశ్నలకి సమాధానాలు చెప్పి,  వారి బడులలో పంచమని కొన్ని కరపత్రాలు కూడా ఇచ్చారు.  ఆ వయసు లో ఆయన దేశభక్తి చూస్తే చెయ్యెత్తి నమస్కరించాలి అన్పించింది మాకు. ఈ కధనాలు  విన్నాక  యుద్ధం అంటే ఏంటో దగ్గరినుంచి  చూస్తున్నట్లు అన్పించింది.

ఈ స్లైడ్ ప్రదర్శన కోసం జావాస్క్రిప్ట్ అవసరం.

ఈ ప్రదేశం చూసి వచ్చిన తరువాత – అమెరికా వారు జపాన్ పై అణు బాంబు లతో చేసిన దాడి అనివార్యమేమో కదా అన్న అభిప్రాయం కలిగింది .  ఇది కేవలం నా అభిప్రాయం మాత్రమే !! నేను అమెరికా లో పుట్టి పెరిగిన దానను  కాదు.   ఈ స్థల పర్యటన, వారు వివరించిన విధానము  నాకే అటువంటి అభిప్రాయం కలిగించింది. మరి  అమెరికా లో పుట్టి పెరిగే పిల్లలకి, వారి బడులలో నేర్పే ఈ యుద్ధ కథనం వింటే దేశభక్తి, గౌరవం ఎంత గా పెంపొందుతాయో కదా అన్పించింది. అందుకేనేమో అమెరికన్లు పెర్ల్ హార్బర్ రోజుని అంతగా గుర్తు పెట్టుకుంటారు మరి !!

ఏమిటీ సందేశాలు ?

ముఖపుస్తకం, whatsapp  లు వచ్చాక  ఎక్కడెక్కడి వారో కలుస్తున్నారు. ఎప్పుడో చిన్నప్పుడు కలిసి  ఆడుకున్న స్నేహితులు తటస్తపడుతున్నారు. అంత వరకూ  బావుంది. ఈ కలవటం లో కబుర్లు చెప్పటం మానేసి  – సందేశాలు, సూక్తులు, వీడియో లు  పంపటం ఎక్కువయింది. ఇష్టం వచ్చింది ఎవరో ఒకరు వ్రాయటం దాన్ని సందేశాల రూపం లో  కరపత్రాలు పంపినట్లు  అన్నీ  గ్రూప్ లకి పంపటం!!  ఈ సందేశాల  లో కొన్ని ఛలోక్తులు ఉంటున్నాయి. ఏదో ఈనాడు శ్రీధర్ కార్టూన్ల లాగా ఉంటే ఆ రోజంతా ఉల్లాసంగా  బావుంటుంది.  కానీ ఈ హాస్య రసం మోతాదు మించినదై పరమ జుగుప్స కలిగిస్తున్నది.

ముఖ్యం గా భార్యభర్త ల మీద ఛలోక్తులు.  ఈ ఉదాహరణలు చూడండి:

Swamiji,

I doubt my husband has been cheating on me…. I have doubt on one woman…. what to do?

Take your husband to that woman’s  doorstep…and see if his wifi connects automatically…

కాసేపు నవ్వుకోడానికి బానే ఉన్నా, సరిగ్గా చూస్తే నాకు విషయం ఇలా అన్పించింది. -ఇందులో మగవాళ్ళని, ఆడవాళ్ళని ఇద్దర్నీ కించపరచారు అని. మగవారు  భార్య ని వదిలేసి ఇంకొక ఆడవారి వెంట పడతారని. ఆడవారు పెళ్ళయిన మగవారితో  తిరుగుతారు అని.

ఒకే సందేశం లో ఇంకొన్ని ఉదాహరణలు:

What’s Marriage?

Answer- MARRIAGE Is The 7th Sense of Humans, that Destroys All The Six Senses and Makes The Person NON Sense..!

�������������

Definition Of Happy Couple –

HE Does What SHE Wants…

SHE Does What SHE Wants

�������������

Wife: Dear, this computer is not working as per my command….

Husband: Exactly darling!  its a computer, not a Husband..!!

�������������

‘Laughing At Your Own Mistakes, Can Lengthen Your Life.”

– Shakespear

“Laughing At your Wife’s Mistakes, can SHORTEN your Life….”

– Shakespear’s Wife

 

నిజ జీవితం లో, ఆ అనుభంధం  పాత  తెలుగు సినిమాలలో చూపించినంత  అందం గా ఉండకపోవచ్చు. కానీ భార్య, భర్త కి ఒకరంటే ఒకరికి గౌరవం ఉంటుంది.  ఎంత తిట్టుకున్నా ఎంత  పోట్లాడుకున్నా ఒకరిని ఒకరు విడిచి ఉండలేని,అనుబంధం అది. అటువంటి భార్యభర్తల బంధాన్ని ఎందుకింత చులకన చేస్తున్నారు? భవిష్యత్తు తరానికి వీటిని చదివితే  ఈ బంధం మీద  ఏ  అవగాహన వస్తుంది?  ఈ పరుగుల ప్రపంచం లో –  శ్రమ, పని  వత్తిడి లో ఇటువంటి సందేశాలు మనసుల మీద ఎంత దుష్ప్రభావాన్ని కలుగజేస్తాయో, ఇంకొకరి మనోభావాలని ఎంత గాయపరుస్తాయో – వీటిని పంచేవారు ఒక్కసారి ఆలోచించండి.  చదవటం మానేయచ్చు కదా అన్నది  పరిష్కారం మాత్రం  కాదు!!

హవాయి దీవులు -2

మేము సందర్శించిన ఇంకో ద్వీపం ఉఆహు. హవాయి రాష్ట్ర రాజధాని అయిన హోనులులు నగరం ఈ  ఉఆహు ద్వీపం లోనే ఉన్నది. ఇక్కడ చూడదగినవి చాలా ప్రదేశాలు  ఉన్నా  సమయం సరిపోకపోవడం వలన మేము కొన్ని మాత్రమే చూసాము.   పెర్ల్ హార్బర్,  డోల్  వారి అనాస తోట (డోల్  ప్లాంటేషన్), పాలినేషియన్ సాంస్కృతిక  కేంద్రం.

2015-09-04 18.49.36

డోల్  వారి అనాస తోట లో అనాస పళ్ళు ఒకటో రెండో తప్పించి పెద్ద గా లేవు. కోతలు అయిపోయాయి అని చెప్పారు. మాకు ఇక్కడ చాలా సమయం వృధా అయిపొయింది అన్పించింది. ఇక్కడ మమ్మల్ని పైనాపిల్  ఎక్స్ ప్రెస్ అనే చిన్న బొమ్మ రైలు ఎక్కించి, తోట చూపిస్తాము అని ఒక మైదానం లో తిప్పారు.  తిప్పినంత సేపు డోల్ వారి చరిత్ర అంతా  చెప్పుకుంటూ వచ్చారు. అనాస పండు బ్రెజిల్ నుంచి స్పానిష్ వారి ద్వారా హవాయి కి వచ్చిందట. జాన్ డ్రమ్మండ్  డోల్  అనే అమెరికన్ అతను 1800 ప్రాంతాలలో హవాయి లో  అనాస  తోటలను పెంచి వ్యాపారం మొదలు పెట్టాడు. ఆ వ్యాపారం ఎంత బాగా వృధ్ధి  చేసాడంటే హవాయి అంటే పైనాపిల్, పైనాపిల్ అంటే  హవాయి అన్నట్లు అయ్యిందిట.  ఈ డోల్  ప్లాంటేషన్ లో  ఎర్ర రంగు అనాస ఒక వింత!!

పాలినేషియన్ సాంస్కృతిక  కేంద్రం  Disney Park మాదిరి గా ఒక పెద్ద Theme Park. పూర్తి గా చూడటానికి  ఒక రోజు పట్టచ్చు. అన్ని రకాల పాలినేషియన్ సంస్కృ తుల వారు నృత్యాల తో,  రక రకాల విద్యలతో వారి రోజువారి జీవితం ఎలా ఉండేదో  చూపిస్తారు. కొబ్బరి చెట్టు ఎక్కడం, కొబ్బరి కాయ పీచు తీయటం, కొబ్బరి ఆకులతో బుట్టలు అల్లటం, టోపీ లు చేయటం, అగ్గి రాజేయటం లాంటివి ఇందులో కొన్ని. ఆ కొబ్బరి బుట్టలు అచ్చం గా మన తాటాకు  బుట్టల్లాగే ఉన్నాయి.  ఇంత డబ్బు పెట్టింది ఇవి చూడడానికా అని మాకు అన్పించింది. కానీ మా పిల్లలకి మాత్రం అన్నీ  వింతగానే అన్పించాయి. అక్కడ అన్ని షో లు అయ్యాక  చివరగా సాయంత్రం  ‘Ha Breath of Life’ అని ఒక రెండు గంటల షో చూసాము. పేరుకు తగ్గట్టు గానే  ఈ షో లో ఒక హవాయి జాతి వీరుడి జీవితం ఎలా ఉండేదో  ఒక  నృత్య రూపకం ద్వారా  వివరిస్తారు.  పిల్లవాడి పుట్టుక, తండ్రి దగ్గర విలువిద్యలు నేర్చుకోవడం,పెళ్లి, శత్రువులతో పోరాడటం వంటివి.  Fire dance తో, పాటలతో, drum  లాంటి వాయిద్యాల సమ్మేళనం తో చాలా బావుంది.  తల్లి, తండ్రి, భార్య, భర్త ఇలా ఒక హవాయి కుటుంబం కలిసి మెలిసి ఎలా ఉంటుందో చాలా  చక్కగా చూపించారు.

పాలినేషియన్ సాంస్కృతిక  కేంద్రం ఒక ప్రైవేటు విశ్వవిద్యాలయం వారు నడుపుతారు. ఇక్కడ పని చేసే కళాకారులంతా  అక్కడ చదివే విద్యార్థులే అని చెప్పారు. విశ్వవిద్యాలయం నడిపేది LDS అనే Church వారు. 1800 ప్రాంతం లో మతం మార్చుకున్న హవాయి వాసులకి  ఒక సమావేశ ప్రదేశం కోసం ఈ ప్రాంతం లో భూమి కొని ఈ చర్చి ని నెలకొలిపారట.  వచ్చిన సందర్శకుల కి ఈ కేంద్రం పక్కనే ఉన్న విశ్వవిద్యాలయం, LDS Church వారి temple కూడా చూపిస్తారు. ఈ  హవాయి జాతి వారికి  ఒక జీవనోపాధి కల్పించటం,  విశ్వవిద్యాలయ బోధన చేయటము కోసం ఈ కేంద్రం నెలకొల్పాము అని చర్చి వారు చెప్పారు.  

పెర్ల్ హార్బర్ విశేషాలతో  మళ్లీ …

ఈ స్లైడ్ ప్రదర్శన కోసం జావాస్క్రిప్ట్ అవసరం.

హవాయి దీవులు -1

మా చిన్నపుడు ఏదైనా ఊరు వెళ్లేముందు అక్కడ ఏమి చూడాలి ఏమి తెల్సుకోవాలి అన్న ఆసక్తి ని మా నాన్న గారు మాకు చక్కగా కలుగచేసారు. మిస్టర్  గూగుల్ గారు  లేని ఆ రోజుల్లో Survey of India వారి మ్యాప్ లు కొని,  లైబ్రరీ లో పుస్తకాలూ తెచ్చిఆ వెళ్ళే ప్రదేశం గురించి వివరించి చెప్పేవారు.  అందుకే  ఏ పర్యాటక ప్రదేశానికి  వెళ్ళినా  ఏమేమి  చూడాలో వాటి వెనుక ఉన్న చరిత్ర, ప్రాముఖ్యత  అంత క్షుణ్ణం  గా కాకపోయినా కొంతైనా  తెలుసుకోవాలి అనుకుంటాను.

చిన్నపుడు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం, హిరోషిమా నాగసాకి నగరాల పై అణుబాంబు దాడి  చదవటమే కానీ ఎందుకు జరిగింది అన్నది అంత లోతుగా తెలియదు. ఒక రోజు డిస్కవరీ ఛానల్ లోని పెర్ల్ హార్బర్   భీభత్సం గురించి చూసాక ఆ ప్రదేశం  చూడాలి అన్న ఆలోచన వచ్చింది.  మా అమ్మాయి  రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం గురించి చదువుకుని ఉండటం వలన  తనకి కూడా ఈ ద్వీపాలని చూడాలని చాలా ఉత్కంఠ కలిగింది. ఆ విధం గా మా కుటుంబం అంతా  గత ఏడాది ఎండాకాలం సెలవల్లో అమెరికా లోని  50 వ రాష్ట్రమైన హవాయి యాత్ర కి వెళ్ళాము.

హవాయి రాష్ట్రము పసిఫిక్ సముద్రం లోని ఒక ద్వీపసమూహం (Archipelago). ఆ ద్వీపాలలో ఐదు ముఖ్యమైన ద్వీపాలు ఉన్నాయి. మేము అందులోని రెండు ద్వీపాలు సందర్శించాము. ఒకటి మావి,  ఇంకొకటి ఉఆహు.   IMG_0237

ఎక్కడ చూసినా  కొబ్బరి చెట్లు, రక రకాల రంగుల్లో మందారాలు, విరగ బూసిన  కాగితపు, గన్నేరు,సువర్ణ గన్నేరుల పువ్వులు,  నీలి సముద్రం, ఇంద్రధనుస్సులు, అందమైన సూర్యాస్తమయాలు, గల గలా పారే సెలయేరులు, జలపాతాలు  ఇదీ  హవాయి అంటే !!  విశ్వకర్మ సృష్టి అంటే ఇలాగే ఉంటుందేమో  అని  అనిపించేలా ఉంటుంది.  ఏ చెట్టు చూసినా విరగ పూసి/కాసి  ఉంటుంది.  ఒక్క వేప, సపోటా, నంది వర్ధనం తప్ప భారత దేశం లో సముద్ర తీరం దగ్గర కనిపించే చెట్లన్నీ చూసాము . అరటి, మామిడి, ములగ, బొప్పాయి, పనస, జిల్లేడు , బాదాం, తుమ్మ,  అనాస, సోంపు, మల్లె  ఇలాగా!! మావి దీవి లో  కొన్ని చోట్ల  జామ పళ్ళు , నేరేడు పళ్ళు రాలి పడిపోయాయి.  

ఈ హవాయి ద్వీపాలు సముద్రం లోని  అగ్నిపర్వతాలు బద్దలై, లావా ద్వారా  ఆవిర్భవించాయి.  హవాయి పెద్ద ద్వీపం అయిన Big Island లో ఇప్పటికి ఒక ప్రత్యక్ష అగ్నిపర్వతం ని చూడవచ్చు.  హవాయి చరిత్ర లో,  ఇక్కడ స్థానికులు 1500 ఏళ్ల  క్రితం పాలినేషియా నుంచి, నక్షత్రాల సమూహాన్ని ఆధారం చేసుకుని,  చిన్న చిన్నపడవలలో  (canoe) వలస వచ్చారని చెప్తారు.  వీరు మన లాగే రక రకాల దేవతలని ఆరాధన చేస్తారు.   1800 ప్రాంతం లో  protestant మిషనరీస్ వారి వలస తో  ఇక్కడ పాశ్చత్య నాగరికత మొదలయ్యిందట.  ఆ  తరువాత నెమ్మదిగా  అమెరికన్ colonists ల నియంత్రణ లోకి వచ్చి, 1953 లో అమెరికా 50 వ రాష్ట్రం అయింది.  వేరే దేశపు నియంత్రణ లో ఉంటే  ఈ ద్వీపాలు ఎలా ఉండేవో కానీ, అమెరికా రాష్ట్రం అయినందు వలన అందమైన పర్యాటక స్థలం గాను,  చాలా సురక్షితం  గాను ఉందేమో అనిపించింది మాకు.

ఉఆహు ద్వీపం,  రాజధాని నగరం అవ్వటం వలన కొంచం commercial గా అన్పించింది. మావి ద్వీపం లో అలా కాకుండా  ఏ హడావిడి ఎక్కువ లేకుండా ప్రశాంతం గా ప్రకృతి  అందాలతో నిండినట్లనిపించింది . మావి లో ముఖ్యం గా చూడవలసినవి  హలేకలా నేషనల్ పార్క్, రోడ్ టు హానా.  

హలేకలా (అంటే House of Sun)  అనే పర్వతం సముద్రమట్టానికి 10,000 అడుగుల ఎత్తులో ఉంటుంది.  ఈ పర్వతం పైన సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయం  చాలా అందం గా  కన్పిస్తాయి.  మేము వెళ్ళినరోజు  మబ్బులు వచ్చి అంత బాగా కన్పించలేదు. అక్కడ ఉండే  నేషనల్ పార్క్ ఫారెస్ట్ రేంజర్స్ సూర్యుడు ఉదయించే సమయానికి తప్పనిసరిగా హవాయి భాష లో ఒక మంత్రం పఠిస్తారు. ఇక్కడ రెండు అగ్నిపర్వతాల కారణం గా ఒక బిలం(crater)  ఏర్పడ్డది.  ఆ క్రేటర్ చూస్తుంటే మనం ఏ  అంగారక గ్రహమో రాలేదు కదా అన్పిస్తుంది.  అటువంటి చోట ఒకే ఒక రకమైన అరుదైన పువ్వు  చెట్టు కన్పిస్తుంది. దాని పేరు Silversword.  నిజంగానే ఆ ఎండ కి వెండి లా  మెరిసిపోతూ  ఉంటుంది.  ఈ అధ్బుతం ఏంటి అన్పిస్తుంది.

ఈ స్లైడ్ ప్రదర్శన కోసం జావాస్క్రిప్ట్ అవసరం.

ఈ రోడ్ టు హానా అనే దారి లో నేను పైన చెప్పిన హవాయి అందాలన్నీకన్పిస్తాయి. ఆ అందాలూ  మాటల్లో వర్ణించనలవి కాదు. కొబ్బరి నీళ్ళు, చెరుకు రసం, అరటి పళ్ళు, బననా బ్రెడ్  మన భారత దేశం లో అమ్మినట్లే రోడ్డు మీద అమ్ముతుంటారు. 

మావి ద్వీపంలో  లహైన అనే ఊరిలో  150 ఏళ్ల  క్రితం భారత దేశం నుంచి తెచ్చిన మర్రివృక్షం ని కూడా చూడవచ్చు.

ఈ స్లైడ్ ప్రదర్శన కోసం జావాస్క్రిప్ట్ అవసరం.

హవాయి లో ఇంకొక ప్రత్యేకత వారి సంప్రదాయ హూల నృత్యం. ఈ  నృత్యం దేవుడి ని కొలిచేటపుడు చేసేవారుట.   ఈ సాంప్రదాయ పరంపర కొనసాగించడం కోసం చిన్నప్పటినుండే  ఈ నృత్యం నేర్పిస్తారు.   

ఇప్పటికే పెద్ద టపా  అయింది.  పెర్ల్ హార్బర్ ,ఉఆహు విశేషాలతో  మళ్లీ …

ధరిత్రి దినోత్సవం

ధరిత్రి దినోత్సవం (Earth day) వచ్చి వెళ్ళింది పోయిన వారం !! ముఖ పుస్తకం లో ఒక చెట్టు బొమ్మ పెట్టేసి అందరికీ ధరిత్రి దినోత్సవ శుభాకాంక్షలు చెప్పుకున్నాము. లేదా పెట్టినవారికి  లైకులు నొక్కాము . పశ్చిమ దేశాల పుణ్యమా అని ఈ విధం గా ఏడాదికి  ఒక రోజైనా  భూమాత ని  తలుచుకుంటుంన్నందుకు సంతోషించాలో  లేక కాకరకాయ ని కీకర కాయ అనే పరిస్థితి వస్తోంది అని విచారించాలో అర్ధం కావట్లేదు.  అమెరికా లో ఈ మధ్య లో  ఎక్కువ గా వింటున్న పదాలు   ‘Natural’, ‘Go Green’, ‘Recycle and Reuse’.  ఈ మధ్య ఈ పదాలు అక్కడ నుండి ఎగురుకుంటూ వచ్చి భారత దేశం లో కూడా విన్పిస్తున్నాయి!! భారత దేశానికీ ఈ పదాలు కొత్తేమో కానీ పదాలు చేయమంటున్న పనులు మాత్రం భారత దేశపు సంస్కృ తికి కొత్తేం కాదు.   

పోయిన ఏడాది ధరిత్రి దినోత్సవం రోజు  అనుకోకుండా  ఒక పుస్తకం చదివాను. అపర్ణ మునుకుట్ల గునుపూడి గారు వ్రాసిన ఘర్షణ కథలు. అన్నీ కథలు చాలా బావుంటాయి.  కౌముది /సుజని రంజని లోనో కూడా చదివినట్లు గుర్తు. చిన్న చిన్న కథల తో ఎన్నో విషయాలు చెప్పారు.  అందులో నన్ను చాలా  ఆకర్షించిన కథ.  ఇంటి ముందు ముగ్గు ఎందుకు వేస్తారో చెప్పిన కథ. ఇది వరకు రోజులలో, ఇంటికి ఉన్న ద్వారాల అన్నిటి ముందు బియ్యం పిండి తో ముగ్గు వేసి ద్వారం దగ్గరే బెల్లం కలిపిన జావ పోసేవారుట .  దానితో ఇంటి లోపలికి  తిండి కోసం వచ్చే చీమలు వాటికి కావలసిన తిండి ద్వారం ముందే ఉండేసరికి అక్కడే ఆగిపోతాయి. ఆ తిండి తినేసరికి వాటికీ ఒక  రోజు గడిచిపోతుంది. అంటే  చీమలు ఇంటి లోపలి కి రాకుండా ‘Natural’ గా నివారించడం అన్న మాట. మన ప్రకృతిని ధ్వంసం చేయకుండా ఎలా రోజు వారీ జీవితం ఎలా గడపాలో  చెప్పే ఒక  చిన్న ఆచారం.  అంతే కాదు!! ముగ్గు వేయటం అనేది ఒక కళ –  ఆంగ్లం లో చెప్పాలంటే ‘Fine motor skill’. Geometrical patterns అంటూ ఎవరూ పాఠం చెప్పకుండానే నేర్చుకునే self learning lesson.

cococomplete‘Recycle & Reuse’   – కొబ్బరి చిప్ప తో మా అమ్మ గారు చేసిన పూరిల్లు

ఒకప్పుడు మనం  ‘Natural’ గా కుంకుడు కాయల తో తలంటుకునే వారం. షాంపూ తో తలంటు కోవడం అంటే స్టేటస్ సింబల్ లా ఉండేది. కొన్ని కుంకుడు కాయలు కొనుక్కుంటే చాలు ఆ వారం ఇంటిల్లిపాది తలంటి కి వచ్చేవి. చవకగా, ‘ Natural’ గా ఉండేది. మరి షాంపూ రుద్దుకోవడం స్టేటస్ సింబల్  అయిపోతే షాంపూ తయారు చేసేవాడి స్టేటస్ ఎలా పెరగటం ? పావలా  కి పది పైసల టీ పొడి పొట్లాల లో కూడా అమ్మడం  చూసాక కానీ వాడి బుర్రకి  అర్ధ అయిఉండదు ఆ కిటుకు ఏంటో , భారత దేశం లో వ్యాపారం ఎలా చేయాలో.  వెంటనే మన చేతుల్లో రూపాయ షాంపూ సాచేట్  పెట్టేసాడు. ఈ ఉరుకుల పరుగుల జీవితం లో  కుంకుడు కాయల కొట్టుకుని, వేడి నీళ్ళల్లో నానపట్టే  సమయం ని వృధా చేసుకుని తల జిడ్డు వదిలించుకోవడం దేనికని మనమూ ఈ విధమైన సుఖానికి అలవాటు పడిపోయాము. అటువంటి సుఖానికి అలవాటు పడి మన  పిల్లలకి ఆ కుంకుడు పళ్ళు  ఏంటో, ఆ చెట్లు ఎలా ఉంటాయో బడి లో  ఒక field trip  పెట్టి నేర్పాల్సిన పరిస్థతి తెచ్చుకుంటున్నాము !! ఆ రూపాయ షాంపూ సాచేట్ తో మన తలని రసాయనాలతో తడుపుతున్నాము, drains ని రసాయనాలతో నింపుతున్నాము, కత్తిరించిన  సాచేట్  ముక్కల తో landfills  నింపుతున్నాము. అంతే కాదు కొందరి జీవనోపాధి కూడా పోగోడుతున్నాము.   చింతపండు, కుంకుడు కాయలు, తేనె  వంటివి గిరిజనులు అడవుల నుండి సంతలలో తెచ్చి అమ్మే ఉత్పత్తులు.  వాటికీ డిమాండ్  ఉన్నపుడే వారికీ జీవనోపాధి ఉంటుంది మరి !!  

రోజు పొద్దున నిద్ర లేవగానే భూమాత మీద, కేవలం మన పాదం మోపినందుకే  భూదేవిని బాధ పెడుతున్నందుకు క్షమాపణ కోసం  “ సముద్ర వసనే దేవి పర్వతస్తన మండలే / విష్ణుపత్ని నమస్తుభ్యం పాదస్పర్శం క్షమస్యమే // “ అంటూ శ్లోకం చెప్పుకుంటూ భూమి ని సస్య శ్యామలం (‘Evergreen’)  చేయవలసిన మనం –  తాత్కాలిక సుఖం కోసం , రోజువారీ దినచర్య తొందర కోసం, అనవసర ఆర్భాటాల కోసం  – మన సంస్కృ తికి  అవసరం లేనటువంటి వివిధ దేశాల పద్ధతులను ఎండమావుల వెంటపడ్డట్టు ‘Go Green’  అనే పదం తో పాటు ఎగుమతి చేసుకుంటున్నమేమో  కదా!!

రామాయణం – ఒక అద్భుత కావ్యం

అందరికీ  శ్రీరామనవమి శుభాకాంక్షలు !! ఈ రోజు పొద్దున్నే శ్రీరామనవమి శుభాకాంక్షలు చెబుతూ whatsapp లో ఒక  అద్భుతమైన సందేశం వచ్చింది.  దాని సారంశం ఇది:  రాజ్యాల కోసం పోరాడిన రాజుల చరిత్రలు  కాలగర్భం తో పాటు  కలిసిపోయాయి.  తండ్రి కి ఇచ్చిన మాట కై రాజ్యం అక్కరలేదని అడవులకి వెళ్ళిన శ్రీరామచంద్రుడు చక్రవర్తి లా మన హృదయా లలో నిలిచి రాజారాముడు అయ్యాడు.  రామాయణాన్ని అర్ధం చేసుకునే రీతి లో అర్ధం చేసుకుంటే ఈ విధం గానే ఆలోచిస్తాము.

చిన్నపుడు రాజాజీ మెచ్చిన రామాయణం  చదివాను.  కొన్ని చలన చిత్రాలు చూసాను. చందమామ లో ధారావాహిక గా చదివాను.   తరవాత టీవీ లో ధారావాహిక గా చూసాను.  MS రామారావు గారు గానం చేసిన సుందరకాండ విన్నాను. మా అమ్మాయి HSS వారి పోటీ ‘కౌన్ బనేగా రామాయణ్  ఎక్స్ పెర్ట్ ? ‘ లో పాల్గొన్నపుడు తనతో పాటు  చదివాను.  ఇన్ని చదివినా  కొన్ని ప్రశ్న లు మదిలో మెదులుతూ ఉండేవి. ఏమిటి  రామాయణం గొప్పదనం అని.   రాముడు ఒక రాజు అంతే కదా, ఎందుకు దేవుడు అయ్యాడు అని. రాముడు కి ఇంత మంది భక్తులు ఏంటి అని. తులసీదాసు, త్యాగరాజు, మొల్ల, భద్రాచల రామదాసు, గాంధీజీ, చలన చిత్ర దర్శకులు బాపు… ఇలా చెప్పుకుంటే పోతే బోలెడు మంది. రామకోటి ఎందుకు వ్రాయటం అని ఇలా చాలా ప్రశ్నలు ….. .

నాకు ఏదైనా పని చేసుకున్తున్నపుడు ఏ  పాటలో  వింటూ చేసుకోవడం పని  చేసుకోవడం అలవాటు. అలా పోయిన ఏడాది ఒక రోజు అనుకోకుండా, గురువు గారు   చాగంటి వారి ప్రవచనం రామాయణం లోని గంగావతరణ ఘట్టం విన్నాను. ఎంత అధ్బుతం  గా చెప్పారంటే మాటల్లో చెప్పలేను!!  వారికి నా వందనములు!!  ఇక అది మొదలుకొని  ఆ  యు ట్యూబ్ లింక్ లోనే  ‘Sri Sampoorna Ramayanam Day1’ నుంచి మొదలు పెట్టి, 42 రోజులు పూర్తిగా విన్నాను. నలభై రెండు భాగాలూ వినడానికి  దాదాపు ఒక ఏడాది పట్టింది నాకు.  నాతో పాటే మధ్య మధ్య లో మా పిల్లలు కూడా ఓ చెవి పడేసేవారు. అంత అధ్బుతమైన ప్రవచనం విన్నాక రామాయణం విశిష్టత ఏంటో అర్ధం అయింది.  నాకు వచ్చే ఎన్నోప్రశ్నలకి సమాధానం తెలిసింది. నా ఆలోచనా ధోరణి చాలా మారిందనే చెప్పాలి. ఇప్పుడు నాకు రామదాసు కీర్తన అయినా,  త్యాగరాజు కీర్తన అయినా  వింటుంటే వారు రాముడిని ఎంత బాగా అర్ధం చేసుకున్నారో అర్ధం అయింది.

గురువు గారు  చాగంటి వారు  చెప్పినట్లు,  మన రోజూవారి జీవితం లో  రామాయణం పాత్రలు కన్పిస్తూనే ఉంటాయి. నేను రామాయణం గురించి మాట్లాడేంతటి దాన్ని కాదు కానీ,  నాకు నేను  అన్వయించుకున్న రెండు ఉదాహరణలు చెప్తాను.

ఒకటి:

సుందరకాండ లో హనుమ అతి సుందరమైన లంక ని చూస్తారు. ఆయన  ఒక కోతి, అందునా  బ్రహ్మచారి. మనసు ఎంత చంచలం గా ఉండాలి అటువంటి లంక ని చూస్తే ?  అయినా  తను చేయవలసిన పనిమీద దృష్టి  మీదే మనసు నిమగ్నం చేసారు. అందుకే సుందరకాండ అంత గొప్ప కాండ  అయింది.  చీటికి మాటికి  ముఖ పుస్తకం, whatsapp చూసే మనం ప్రతి రోజు హనుమ ని గుర్తు చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతో  ఉంది.

రెండు:

నేను పద్మశ్రీ పురస్కారం గ్రహీత ,ప్రముఖ  సామాజిక కార్యకర్త సునితా కృష్ణన్  గారు ముఖపుస్తం అనుసరిస్తూ ఉంటాను. ‘స్వరక్ష’ అనే ప్రచార కార్యక్రమం(campaign)  చేస్తున్నారు. ఆ కార్యక్రమం లో భాగం గా ఒక వీడియో చూసాను. ఒక కార్యకర్త , అలా నిర్భంధమైన అమ్మాయిలు ఎన్ని బాధలకి గురి అవుతారో చెప్పి, వారు ఎవరినీ నమ్మలేనిస్థితి కి ఎలా చేరుకుంటారో చెప్తున్నాడు. నాకు వెంటనే గుర్తుకు వచ్చిన సన్నివేశం  సుందరాకాండ లో హనుమ సీతా దేవిని నమ్మించడానికి చేసిన ప్రయత్నం. లంక లో ఆ చెట్టు క్రింద అన్ని నెలల పాటు  అదే చిరిగిన చీర తో, తిండి లేకుండా ,రోజు రాముడిని తిట్టి పోసే రావణుడు, రాక్షస స్త్రీ ల మధ్య  ఒంటరి పోరాటం చేసిన సీత కి,  ఈ రోజున ఇలా చిక్కుకున్న  అమ్మాయిలకీ తేడా ఏమన్నా ఉందా అన్పించింది.  ఆ రోజున హనుమంతుడు ఎంత కష్టపడ్డారో  సీత నమ్మించేందుకు, ఈ రోజు ఇలాంటి rescue  operations చేసే వారు అంతే కష్టపడ్తున్నారు అన్పించింది.  అక్కడ చిక్కుకున్నఅమ్మాయిలు  కూడా ఏదో మాయలేడి ని చూసి మోసపోయే వారే  కదా!!అమ్మాయిలని అటువంటి చోట్లకి చేర్చి ఆనందించే వారలకీ  రామాయణం లోని శూర్పణఖ పాత్ర కి తేడా ఏమన్నా ఉందా?  

సుందరాకాండ లో సీత తనని తాను హనుమంతునికి పరిచయం చేసుకుంటూ ‘పరిణయమయిన పన్నెండు ఏళ్ళు  అనుభవించితిని భోగ భాగ్యములు’ అంటుంది. ఎంత గొప్ప మాట !! ‘మొగడు మెచ్చిన తాన కాపురం లోన మొగలి పూలా  గాలి ముత్యాల వాన’  అన్న పాట  గుర్తొస్తోందా ?

ఒక్క మాట లో చెప్పాలంటే  – రామాయణం మన రోజూవారి జీవితం లో ఒత్తిడి తగ్గించే మాత్ర !!రామాయణాన్ని చదువుదాం చదివిద్దాం !!  ఎలా ఉండాలో నేర్చుకుందాం !!